काठमाडौँ । अन्टार्कटिकाको डट्सन आइस शेल्फ मुनि गरिएको पहिलो रोबोटिक सर्वेक्षणले आश्चर्यजनक खोज गरेको छ ।
न्यानो, नुनिलो गहिरो समुद्री पानी बरफको तलसम्म, सिधै ग्राउन्डिंग लाइनमा उल्लेखनीय मिश्रण बिना तेर्सो रूपमा बगिरहेको छ । त्यो संवेदनशील क्षेत्र जहाँ हिमनदी तैरिन थाल्छ, समुद्री सतह छोड्छ ।
पूर्वी एङ्ग्लिया विश्वविद्यालयको नेतृत्वमा गरिएको यो अध्ययनले वास्तविक पग्लने प्रक्रिया बुझ्नमा एक प्रमुख सफलता हासिल गरेको बताइएको छ । यस अध्ययनले वैज्ञानिक समुदायलाई भविष्यको समुद्री सतह वृद्धिको अनुमानहरू पुनर्विचार गर्न बाध्य पारेको छ । युनिभर्सिटी अफ एग्लियाका वैज्ञानिकहरूले बोटी म्याकबोटफेस नामक उन्नत स्वायत्त पानीमुनि रोबोट प्रयोग गरेर, अमन्डसेन सागरमा डट्सन आइस शेल्फ मुनि लगभग १०० किलोमिटर लामो पहिलो पटक गहन सर्वेक्षण गरेका छन् ।
यो अभियानले समुद्र सतहबाट लगभग १०० मिटर उचाइमा रहँदा, तापक्रम, लवणता, अक्सिजन स्तर, वर्तमान गति र पानी मिश्रणमा डेटा सङ्कलन गरेको छ, जुन अहिलेसम्म अन्टार्कटिकाको कठोर अवस्थामा लगभग असम्भव मानिन्थ्यो । डसन संसारको ती क्षेत्रहरू मध्ये एक हो, जहाँ हिमनदीहरू सबैभन्दा छिटो पग्लिरहेका छन् र समुद्रको गहिराइबाट आउने तापलाई प्रायः प्राथमिक कारणको रूपमा उल्लेख गरिएको छ । तर अब यो अनुसन्धानले ताप कसरी बरफको आधारमा पुग्छ भन्ने कुरा पहिले सोचेको भन्दा धेरै जटिल रहेको देखाएको छ ।
सबैभन्दा ठूलो परम्परागत विश्वासको विपरीत, न्यानो, गहिरो र बढी नुनिलो पानी माथितिर मिसिएर पग्लने गति बढाउँदैन, बरु तेर्सो रूपमा बग्छ, ग्राउन्डिङ लाइनमा पुग्छ भन्ने यस अध्ययनको खुलासा रहेको छ । यसको अर्थ हिमनदीहरू तलबाट बढी पग्लिन्छन् । तिनीहरूको संरचना द्रुत रूपमा कमजोर हुन्छ र पछाडि हट्ने गति बढ्छ, जसले गर्दा समुद्री बरफको क्षति तीव्र रूपमा बढ्छ । यो प्रक्रियाले विश्वव्यापी समुद्री सतह वृद्धिमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याउँछ, किनकि अमुन्डसेन समुद्री बेसिनमा बरफको क्षतिले मात्र पृथ्वीको भविष्यको समुद्री सतह निर्धारण गर्न निर्णायक भूमिका खेल्छ ।
रोबोटले प्रति सेकेन्ड ५-१० सेन्टिमिटरको समुद्री धारा रेकर्ड गरेको छ । वैज्ञानिकहरूले बलियो धाराहरूले पानीको मिश्रणलाई नियन्त्रण गर्ने अनुमान गरेका थिए, तर निष्कर्षहरूले ठीक विपरीत खुलासा गरेको छ । समुद्री तल्लाको ढलान, कहिलेकाहीं ४५ डिग्रीसम्म, तातो पानीलाई माथि धकेल्ने वा यसलाई तल राख्ने वास्तविक कारक हो । जहाँ ढलान ठाडो हुन्छ, त्यहाँ तातो पानी निश्चित उचाइसम्म मिसिन्छ । बाँकी ठूलो गुहामा, तातो पानी नमिसिकन हिमनदीको आधारमा पुग्छ । यो खोजले समुन्द्री बरफ पग्लने ज्यामिति र भौतिकशास्त्रमा नयाँ आयामहरू थपेको विश्वास व्यक्त गरिएको छ ।
