२०८३ बैशाख १३

सुन तोलाको ७ हजार ९ सयले घट्यो, चाँदीमा पनि गिरावट

काठमाडौं । नेपाली बजारमा आज सुनचाँदी मुल्य घटेको छ ।

नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासङ्घका अनुसार मंगलबार छापावाल सुनको मुल्य तोलाको ७ हजार ९ सयले घटेर तोलाको २ लाख ६२ हजार एक सयमा कारोबार भइरहेको छ । यसअघि सोमबार सुन तोलाको २ लाख ७० हजारमा कारोबार भएको थियो । 

यस्तै, आज चाँदीको मूल्य पनि घटेको छ । महासङ्घका अनुसार आज चाँदी तोलाको ३०५ रुपैयाँले घटेर ४५९०  रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ । यसअघि सोमबार चाँदी तोलाको ४८९५ मा कारोबार भएको थियो ।

Read More

खालिदा जिया: गृहणीदेखि प्रधानमन्त्री हुदै जेलसम्म

काठमाडौँ । बंगलादेशकी पूर्व प्रधानमन्त्री तथा बीएनपी अध्यक्ष खालिदा जियाको ८० वर्षको उमेरमा निधन भएको छ । बीएनपी पार्टीले उपचारको क्रममा रहेकी खालिदा जियाको निधन भएको जानकारी दिएको छ । खालिदा जिया पहिले कलेजो, मिर्गौला, मधुमेह र आँखाको रोगसहित विभिन्न स्वास्थ्य समस्याहरूबाट पीडित थिइन् ।  उनका जेठा छोरा तथा बीएनपीका कार्यकारी अध्यक्ष तारिक रहमान २००८ देखि लन्डनमा बस्दै आएका थिए । उनी यसै महिना बंगलादेश फर्किएका छन् । उनका कान्छा छोरा अराफत रहमानको २०१५ मा हृदयघातका कारण मृत्यु भएको थियो ।

खालिदा जियाको जन्म सन् १९४५ मा बंगालको जलपाईगुडी जिल्लाको दिनाजपुरमा भएको थियो । उनको परिवार फेनीबाट आएको थियो र उनका बुबा इस्कन्दर अली मजुमदार चिया व्यापारी थिए । उनको मूल नाम खालिदा खानुम ‘पुतुल’ थियो । पाँच भाइबहिनीमध्ये तेस्रो, खालिदा दुई वर्षको उमेरमा उनको परिवार दिनाजपुरमा बसोबास गर्‍यो, जुन भारत विभाजन पछि पाकिस्तानको हिस्सा बन्यो ।

खालिदाको प्रारम्भिक जीवन त्यहीं बित्यो । पहिले मिसनरी स्कूल र त्यसपछि सरकारी बालिका उच्च माध्यमिक विद्यालयमा शिक्षा पूरा गरेपछि, उनको विवाह १९६० मा तत्कालीन पाकिस्तानी सेनाका अधिकारी क्याप्टेन जियाउर रहमानसँग भयो । त्यसपछि उनको नाम खालिदा जिया रहमान राखिएको थियो ।

विवाह पछि, क्याप्टेन जियाउर रहमानले पाकिस्तानी सेनामा निरन्तर बढ्दै जाँदा, खालिदा जियाले घरपरिवार व्यवस्थापन गर्न थालिन् । उनीहरूका दुई छोरा थिए, तारिक रहमान र अराफत रहमान कोको । १९६५ मा, खालिदाले आफ्नो पतिसँग पूर्वी पाकिस्तान छोडेर पश्चिम पाकिस्तान गइन् र लामो समयसम्म कराँचीमा बसिन् । यद्यपि, १९६९ मा, उनी जियासँग पूर्वी पाकिस्तान फर्किइन् र ढाकामा परिवारको पालनपोषण गरिरहिन् ।

१९७१ को बंगलादेश मुक्ति युद्धको समयमा, जब जियाउर रहमानले पाकिस्तानी सेनाविरुद्ध मुक्ति वाहिनीको नेतृत्व गरिरहेका थिए, पाकिस्तानी सेनाले खालिदालाई ढाका क्यान्टोनमेन्टमा हिरासतमा राख्यो । यद्यपि, डिसेम्बर १६ मा बंगलादेशको स्वतन्त्रता पछि उनलाई रिहा गरियो । बंगलादेशको स्वतन्त्रता पछि, सैन्य र राजनीतिक मामिलामा जियाउर रहमानको रुचि सर्यो, तर खालिदाले आफ्ना बच्चाहरूलाई हुर्काउनमा ध्यान केन्द्रित गरिन् । १९७५ मा बंगबंधु मुजीबुर रहमानको हत्या र त्यसपछि भएको विद्रोह जसले जियाउर रहमानलाई बंगलादेशको सैन्य शासकको रूपमा स्थापित गर्‍यो, खालिदा जिया राजनीतिबाट टाढा रहिन् । १९७७ मा जियाउर रहमान बंगलादेशको राष्ट्रपति बनेपछि, खालिदा जिया आधिकारिक रूपमा बंगलादेशको प्रथम महिला बनिन् । यद्यपि, उनी आफ्नो घरमा सीमित रहिन् ।

लेखक मोहिउद्दीन अहमदले आफ्नो पुस्तक, बीएनपी: शोमोय-ओ-शोमोयमा लेख्छन्- जियाउर रहमानको हत्या र त्यसपछि बंगलादेशमा सैन्य तानाशाहीको अवधिमा जियाको पार्टी, बंगलादेश नेशनलिस्ट पार्टी (बीएनपी) सीमान्तकृत हुन थाल्यो । उनका पतिको हत्या पछि, खालिदा जियाले बीएनपीलाई जीवित राख्न संघर्ष सुरु गरिन् । बिस्तारै, उनी पार्टीका कार्यक्रमहरूमा देखा पर्न थालिन् र राजनीतिक रूपमा सक्रिय भइन् । यहीँबाट उनको राजनीतिक करियर सुरु भयो । भनिन्छ, खालिदाको आठ वर्ष लामो संघर्ष र विरोधले एर्शादलाई सत्ताबाट राजीनामा दिन बाध्य पार्यो । रोचक कुरा के छ भने, उनी मुस्लिम देशकी दोस्रो महिला शासक पनि बनिन् । उनीभन्दा पहिले पाकिस्तानकी बेनजीर भुट्टोले मात्र यो उपलब्धि हासिल गरेकी थिइन् ।

सत्ता र विपक्षमा रहने अवधि, एक अनुभवी प्रशासक
खालिदा जियाको राजनीतिक यात्रा संघर्ष र सत्ता र विपक्षमा रहने अवधिले चिन्हित भएको छ । यो त्यस्तो अवधि थियो जब बंगलादेशमा लोकतान्त्रिक संस्थाहरू मात्र बलियो भएनन्, तर शक्तिशाली विपक्षी दल, अवामी लिगको उदय पनि भयो । यो बीएनपी र शेख हसिनाको अवामी लिग बीचको तीव्र प्रतिस्पर्धासँग मेल खायो । यस अवधिमा खालिदा जियाले दुई कार्यकाल प्रधानमन्त्रीको रूपमा सेवा गरिन् (१९९१-९६ र २००१-२००६) ।

सत्तामा अवधि

पहिलो कार्यकाल (१९९१-१९९६)
खालिदा जिया १९९१ मा पहिलो पटक प्रधानमन्त्री बनिन् । उनले आफ्ना पति जियाउर रहमानको विरासतलाई अगाडि बढाइन् र देशको शासनमा इस्लामको भूमिकाको वकालत गरिन् । यद्यपि, यस अवधिमा बंगलादेशमा निजी उद्यम र उदार विकास नीतिहरूको प्रवर्द्धन देखियो । यस अवधिमा, बीएनपीले संयुक्त राज्य अमेरिका, चीन र अरब देशहरूसँगको सम्बन्धको महत्त्वमा जोड दियो । १९९६ मा बीएनपीले लगातार दोस्रो चुनाव जित्यो, तर भ्रष्टाचार र चुनावी अनियमिततालाई लिएर हडताल र विरोधको लहर चल्यो, जसले गर्दा खालिदा एक महिना भित्रै राजीनामा दिन बाध्य भइन् ।

दोस्रो कार्यकाल (२००१-२००६)
खालिदा २००१ मा पुन: प्रधानमन्त्री निर्वाचित भइन् । उनको दोस्रो कार्यकालमा, उनले भ्रष्टाचार र आतंकवाद उन्मूलन गर्ने वाचा गरिन् । यद्यपि, उनको दोस्रो कार्यकालमा, पाकिस्तानसँगको परम्परागत सम्बन्ध र कट्टरपन्थीका लागि परिचित जमात-ए-इस्लामीसँग बीएनपीको गठबन्धन अझ स्पष्ट भयो । यस अवधिमा बीएनपीको दशकौं पुरानो भारत विरोधी अडान बढी मुखर भयो । यस अवधिमा, बंगलादेश भारत विरोधी आतंककारी र पृथकतावादीहरूको लागि सुरक्षित आश्रयस्थल बन्यो । यो त्यो अवधि थियो जब भारतका उत्तरपूर्वी राज्यहरूमा हिंसा र विद्रोह बढ्यो ।

२००६ मा, खालिदा जियाको नेतृत्वमा, बंगलादेशमा धेरै नियमहरू पारित गरियो, जसले देशव्यापी विरोध प्रदर्शन निम्त्यायो । खालिदालाई प्रधानमन्त्री पदबाट राजीनामा दिन बाध्य पारियो । त्यसपछि बंगलादेशमा २००८ सम्म अन्तरिम सरकारले शासन गर्यो । २००८ को चुनावमा, बीएनपीले अवामी लिगसँग ठुलो हार बेहोर्नु पर्यो । यो खालिदा जियाले बंगलादेशको प्रधानमन्त्रीको रूपमा काम गरेको अन्तिम पटक थियो । यसपछि, बीएनपी कहिल्यै सत्तामा आएन ।

विपक्षी अवधि (१९९६-२००१, २००६-हाल)
जुन १९९६ को चुनावमा अवामी लिगसँग हारेपछि, खालिदा जिया विपक्षमा थिइन् । पछि उनी विपक्षी राजनीतिमा सामेल भइन् र २००१ को चुनाव जितेर जमात-ए-इस्लामी र इस्लामी ओइक्या जोत जस्ता कट्टरपन्थी इस्लामवादी दलहरूसँग गठबन्धन गठन गरिन् । यद्यपि, २००८ को चुनावमा उनको पराजय पछि, बीएनपीले बंगलादेशमा कहिल्यै सरकार गठन गर्न सकेको छैन । यस अवधिमा, उनको राजनीतिक करियर कानुनी चुनौती र भ्रष्टाचारको आरोपले बिग्रिएको थियो । खालिदा जियाले २०१४ को आम चुनाव बहिष्कार गरिन् । यस चुनावमा, शेख हसिनाले फेरि बहुमतका साथ सरकार बनाउन सफल भइन् र बीएनपी र केही कट्टरपन्थी दलहरू विरुद्ध भ्रष्टाचारका मुद्दाहरू लगाएकी थिइन् ।

भ्रष्टाचारको आरोप र जेलमा बिग्रँदै गएको स्वास्थ्य
खालिदा जियालाई २०१८ मा जिया अनाथालय ट्रस्ट र जिया च्यारिटेबल ट्रस्ट भ्रष्टाचारका मुद्दाहरूमा दोषी ठहराइएको थियो । यी मुद्दाहरूमा उनलाई १७ वर्षको जेल सजाय सुनाइएको थियो । यद्यपि, उनको सजायलाई त्यसपछि राजनीतिक रूपमा प्रेरित भनियो । २०१८ को चुनावको समयमा उनी जेलमा रहेकी थिइन् । पछि, २०२० मा, कोरोनाभाइरस महामारीको समयमा, उनको सजाय निलम्बन गरिएको थियो र स्वास्थ्यको कारणले गर्दा उनलाई रिहा गरिएको थियो । खालिदा जियाको स्वास्थ्य २०१० को मध्यदेखि बिग्रँदै गएको थियो । यद्यपि, भ्रष्टाचार र अन्य मुद्दामा जेल परेका कारण उनको अवस्था झनै बिग्रियो । उनले २०२४ को चुनावमा भाग लिइनन् । उनको पार्टी, बीएनपीले पनि चुनाव बहिष्कार गरेको थियो ।

अगस्ट २०२४ मा शेख हसिनाको अपदस्थ पछि, बंगलादेशका राष्ट्रपतिले खालिदा जियाको सजाय माफी दिए र उनलाई रिहा गरिएको थियो । यस वर्षको जनवरीमा उनको स्वास्थ्य बिग्रिएपछि, उनलाई उपचारको लागि लन्डन लगिएको थियो। त्यहाँ निको भएपछि, उनी मे महिनामा बंगलादेश फर्किएकी थिइन् । तर, नोभेम्बरमा, उनलाई फेरि स्वास्थ्य समस्याहरू देखा परेपछि ढाकाको अस्पतालमा भर्ना गरिएको थियो।

Read More

रास्वपाको निर्णयमाथि एमाले महासचिवको कटाक्ष: मन्त्री पद र पार्टी पद सँगै चल्ने हो ?

काठमाडौँ । नेकपा एमालेका महासचिव शंकर पोखरेलले कुलमान घिसिङ मन्त्री पदमा रहेर रास्वपाको उपसभापति बनेको प्रतिप्रश्न उठाएका छन् ।

सामाजिक सञ्जालमा टिप्पणी गर्दै महासचिव पोखरेलले वैकल्पिक शक्तिको दाबी गर्नेहरूले गैरदलीय चुनावी सरकारका मन्त्रीलाई राजीनामा नदिई उपसभापति बनाउनु कति उचित हो ? भन्दै प्रश्न गरेका हुन् ।

सोमबार कुलमानलाई रास्वपाको उपाध्यक्ष बनाउदै उज्यालो नेपाल पार्टी रास्वपामा विलयको सम्झौता भएको थियो ।

Read More

लाहानमा खुल्यो शाओमीको आधिकारिक सेवा, निःशुल्क सर्भिसिङ र आकर्षक छुट

सिराहा । विश्वप्रसिद्ध प्रविधि ब्रान्ड शाओमीले सिराहाको लाहानचोकमा आफ्नो आधिकारिक सर्भिस सेन्टर सञ्चालनमा ल्याउँदै नेपालमा सेवा विस्तार गरेको छ।

यससँगै लाहान तथा आसपासका शाओमी प्रयोगकर्ताले अब आफ्ना उपकरणको मर्मत, सेवा र प्राविधिक सहयोग सहज रूपमा प्राप्त गर्न सक्नेछन्।

ग्राहकलाई छिटो, भरपर्दो र गुणस्तरीय सेवा उपलब्ध गराउने उद्देश्यले स्थापना गरिएको यस सर्भिस सेन्टरबाट शाओमीका स्मार्टफोन, स्मार्टवाच, फिटनेस ब्यान्ड, इयरफोन, हेडफोन तथा अन्य आइओटी उपकरणहरूको मर्मत तथा प्राविधिक सेवा प्रदान गरिने कम्पनीले जनाएको छ। यहाँ शाओमीका वास्तविक (जेनुइन) स्पेयर पार्ट्स प्रयोग गरिने भएकाले सेवाको गुणस्तरमा कुनै सम्झौता नहुने विश्वास लिइएको छ।

सर्भिस सेन्टरको सञ्चालन टेलिडाइरेक्ट प्रा. लि. ले गर्नेछ, जुन रमेश कर्पअन्तर्गतको कम्पनी हो। टेलिडाइरेक्टले यसअघि पनि नेपालभर शाओमी ब्रान्डका लागि आधिकारिक सर्भिस प्रदान गर्दै आएको छ।

उद्घाटनको अवसरमा लाहानचोकस्थित सर्भिस सेन्टरले एक महिनासम्म विशेष अफर सार्वजनिक गरेको छ। यस अवधिमा ग्राहकहरूले सबै उपकरणको निःशुल्क सर्भिसिङ र सफ्टवेयर अपडेट पाउनेछन् भने वारन्टी बाहिर रहेका स्पेयर पार्ट्स तथा मर्मत सेवामा २५ प्रतिशतसम्म छुट उपलब्ध हुनेछ। साथै, वारन्टी बाहिरका स्पेयर पार्ट्समा कुनै सर्भिस शुल्क नलाग्ने सुविधा पनि दिइनेछ।

यस अवसरमा शाओमी नेपालका प्रतिनिधिले भने, “लाहानमा आधिकारिक सर्भिस सेन्टर सञ्चालन गर्न पाउँदा हामी निकै खुसी छौँ। स्मार्टफोन मात्र नभई वेअरएबल्स र एयरबड्सजस्ता लोकप्रिय उपकरणहरूको पनि आधिकारिक सेवा उपलब्ध हुँदा उपभोक्ताले अझ सहज र सुरक्षित महसुस गर्नुहुनेछ। टेलिडाइरेक्टसँगको सहकार्यले सेवाको पहुँच र गुणस्तर दुवै बलियो बनाउने विश्वास छ।”

लाहानस्थित यस सर्भिस सेन्टरमा दक्ष र तालिमप्राप्त प्राविधिकहरू उपलब्ध रहनेछन्, जसले सामान्य मर्मतदेखि जटिल प्राविधिक समस्यासम्म आधिकारिक मापदण्डअनुसार सेवा प्रदान गर्नेछन्।

शाओमी प्रयोगकर्ताले तत्काल सल्लाह र सर्भिसका लागि सिधै उक्त केन्द्रमा सम्पर्क गर्न सक्नेछन्।

Read More

पर्वहरूले हाम्रो बहुसांस्कृतिक पहिचानलाई थप सुदृढ गर्छन्- प्रधानमन्त्री कार्की

काठमाडौँ । प्रधानमन्त्री सुशिला कार्कीले तमु ल्होसारको अवसरमा शुभकामना दिदै बहुसांस्कृतिक पहिचानलाई थप सुदृढ गर्दै आपसी एकता, शान्ति र सद्भाव बढाउन प्रेरणा प्रदान गर्ने बताएकी छन् ।

मंगलबार तमु ल्होसारको अवसरमा प्रधानमन्त्री कार्कीले तमु समुदायको तमु ल्होसार तथा दुरा समुदायको म्हैप्रु नकुमा पर्वका अवसरमा स्वदेश तथा विदेशमा रहेका सम्पूर्ण नेपालीहरूमा शुभकामना गर्दै यी पर्वहरूले हाम्रो बहुसांस्कृतिक पहिचानलाई थप सुदृढ गर्दै आपसी एकता, शान्ति र सद्भाव बढाउन प्रेरणा प्रदान गर्ने बताएकी हुन् ।

आज गुरुङ समुदायले ‘तमु ल्होसार’ पर्व मनाउँदैछन् । पुरानो वर्षलाई बिदाइ गरी नयाँ वर्षलाई स्वागत गर्न तमु ल्होसार मनाउने चलन रहेको छ ।

Read More

निर्वाचन आयोगले तोक्यो उम्मेदवारको खर्चको सीमा

काठमाडौँ । निर्वाचन आयोगले आगामी फागुन २१ गते हुने निर्वाचनका लागि आयोगले उम्मेदवारको खर्च सीमा तोकेको छ । आयोगले विभिन्न जिल्लाका विभिन्न निर्वाचन क्षेत्रमा प्रत्यक्ष लड्ने उम्मेदवारले २५ लाख देखि ३१ लाखसम्म अधिकतम पैसा खर्च गर्न पाउने सीमा निर्धारण गरेको हो ।

आयोगले भौगोलिक क्षेत्रअनुसार खर्च सीमा निर्धारण गरेको छ । काठमाडौंको १० मध्ये १,३,६,७ र ८ नम्बर निर्वाचन क्षेत्रका उम्मेदवारले अधिकतम २५ लाख रूपैयाँ खर्च गर्न पाउने र काठमाडौंको २, ४, ५, ९ र १० नम्बर क्षेत्रका उम्मेदवारले अधिकतम २७ लाखसम्म खर्च गर्न पाउने सीमा तोकिएका छन् । त्यस्तै भक्तपुर र ललितपुरका उम्मेदवारले पनि २७ लाख नै खर्च गर्न पाउने सीमा तोकिएका छन् ।

झापा १ र ४, मोरङ, सुनसरी, सप्तरी, उदयपुर, सिराहा, धनुषा, महोत्तरी, सर्लाही, रौतहट लगायतका जिल्लामा उठ्ने उम्मेदवारले २९ लाख खर्च गर्न सक्नेछन्।  

अधिकतम ३१ लाख खर्च गर्न पाउनेमा झापाको २,३,५ का उम्मेदवारसहित इलाम, धनकुटा, मोरङ, सुनसरी, ओखलढुंगा, सिन्धुली, धादिङ, नुवाकोट, सिन्धुपाल्चोक, चितवन, कास्की, म्याग्दी, पर्वत, दार्चुला, कैलाली, डडेल्धुरा, सुर्खेत, कालिकोट, मुगु, दाङ, कपिलवस्तु, रुपन्देही, गुल्मी रुकुम पश्चिम, बारा, सर्लाही, उदयपुर  लगायतका जिल्ला रहेका छन् ।

त्यस्तै ताप्लेजुङ, पाँचथर, संखुवासभा, सोलुखुम्बु, खोटाङ, दोलखा, रामेछाप, काभ्रेपलाञ्चोक, मकवानपुर, गोरखा, लमजुङ, अर्घाखाँची, रोल्पा, प्यूठान, दाङ, बर्दिया, सल्यान, डोल्पा, जाजरकोट, बझाङ, डोटी, बैतडी बर्दियाका विभिन्न निर्वाचन क्षेत्रका उम्मेदवारले भने अधिकतम ३३ लाख खर्च गर्न पाउने सीमा तोकिएको छ ।

आयोगले उम्मेदवारले खर्च गर्दा बैंक वा वित्तीय संस्थामा छुट्टै खाता सञ्चालन गरी सोही खाताबाट खर्च गर्नुपर्ने आयोगले जनाएको छ । खर्च गर्दा उम्मेदवारको तर्फबाट खर्च गर्ने जिम्मेवार पदाधिकारी तोकी सम्बन्धित व्यक्तिको नाम नामेसीसहितको विवरण निर्वाचन अधिकृतको कार्यालय तथा प्रदेश/जिल्ला निर्वाचन कार्यालयमा बुझाउनुपर्नेछ । निर्वाचन सकिएको ३५ दिनभित्र खर्च विवरण बुझाउनुपर्ने नियम रहेको छ ।

Read More

ट्रम्प र नेतान्याहूबीच भेटवार्ता, हतियार त्याग्न हमासलाई चेतावनी

काठमाडौँ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहूसँग भेटवार्ता गरेका छन् ।

राष्ट्रपति ट्रम्पले गाजा शान्ति योजनाको दोस्रो चरण ‘छिट्टै’ पुग्ने आशा व्यक्त गरेका छन् । उनले यदि हमासले चाँडै आफ्ना हतियारहरू त्यागेन भने, यसले ‘गम्भीर परिणामहरू’ भोग्ने चेतावनी दिए । २० बुँदे शान्ति योजनामा ​​हमासको निशस्त्रीकरणको लागि एक सर्त समावेश छ ।

बैठक पछि नेतान्याहूसँगको पत्रकार सम्मेलनमा ट्रम्पले इजरायलले योजनाको ‘१०० प्रतिशत पालना’ गरेको बताए । ट्रम्पको दावीको बावजुद, गाजामा इजरायली सैन्य आक्रमण जारी छ ।

ट्रम्पले यदि इरानले आफ्नो ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र वा आणविक हतियार कार्यक्रम पुन: सुरु गर्छ भने, अमेरिकाले यसको विरुद्ध अर्को ठूलो आक्रमणलाई समर्थन गर्न सक्छ । उनले गाजामा पुनर्निर्माण कार्य ‘छिट्टै’ सुरु हुन सक्छ । गाजा शान्ति योजना अक्टोबरमा लागू भएको थियो । यसको दोस्रो चरण अन्तर्गत, गाजामा एक प्राविधिक सरकार गठन हुनेछ, हमासले आफ्ना हतियारहरू त्याग्नेछन्, र इजरायली सेनाहरू क्षेत्रबाट फिर्ता हुनेछन् ।

त्यसपछि गाजाको पुनर्निर्माणको प्रक्रिया सुरु हुनेछ । हमासद्वारा सञ्चालित स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार युद्धविराम लागू भएदेखि गाजामा इजरायली सेनाद्वारा कम्तीमा ४१४ प्यालेस्टिनीहरूको मृत्यु भइसकेको छ ।

Read More

वैज्ञानिकहरूले पत्ता लगाए अनौठो क्रिस्टल, क्वान्टम कम्प्युटिङमा क्रान्ति ल्याउने दाबि

काठमाडौँ । वैज्ञानिकहरूले हालै एउटा अनौठो क्रिस्टल पत्ता लगाएका छन्, जसले क्वान्टम कम्प्युटिङको संसारमा ठूलो परिवर्तन ल्याउन सक्ने बताइएको छ । यो क्रिस्टललाई प्लेटिनम-बिस्मथ-टू भनिन्छ । यो विशेष छ किनभने यो बाहिर सुपरकन्डक्टर जस्तै काम गर्छ, तर भित्र सामान्य धातु जस्तै व्यवहार गर्छ । सरल भाषामा भन्नुपर्दा, यसले क्रिस्टल भौतिकशास्त्रको पुरानो नियमहरूलाई चुनौती दिन्छ ।

प्लेटिनम-बिस्मथ-टू एक चम्किलो खैरो क्रिस्टल हो । सामान्यतया, जब केहि सुपरकन्डक्टर हुन्छ, बिजुली सम्पूर्ण सामग्रीमा स्वतन्त्र रूपमा बग्छ । तर प्लेटिनम-बिस्मथ-टू को मामलामा यो हुँदैन । बिजुली यसको माथिल्लो र तल्लो सतहहरूमा ऊर्जा हानि बिना बग्छ, जबकि यसको भित्री भाग सामान्य धातु जस्तै व्यवहार गर्छ । यसको मतलब सुपरकन्डक्टिभिटी यसको सतहमा मात्र सीमित छ, जसले यसलाई विशेष बनाउँछ ।

यो क्रिस्टलमा केही गुणहरू छन् जुन पहिले कहिल्यै देखिएका छैनन् । यसको सतहमा इलेक्ट्रोनहरू छ गुणा ढाँचामा जोडिन्छन् । यस्तो ढाँचा पहिले कुनै पनि सामग्रीमा कहिल्यै फेला परेको थिएन । जर्मनीको ड्रेस्डेनमा रहेको लाइबनिज इन्स्टिच्युट फर सोलिड स्टेट एण्ड मटेरियल रिसर्च (आइएफडब्लु ड्रेस्डेन) को एक अध्ययन अनुसार, यदि यो क्रिस्टल काटियो भने पनि, इलेक्ट्रोनहरू नयाँ सतहमा पुन: जोडिन्छन्, सुपरकन्डक्टिभिटी कायम राख्छन् । कम तापक्रममा, भित्री भाग सामान्य रहन्छ, तर सतह एक सुपरकन्डक्टर बन्छ ।

यस खोजको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण भाग मेजोराना कणहरू हुन् । यी कणहरू हुन् जुन तिनीहरूको आफ्नै एन्टिपार्टिकलहरू हुन् । यी कणहरूलाई अत्यन्त स्थिर मानिन्छ । प्लेटिनम-बिस्मथ-टू को अद्वितीय विशेषता यो हो कि यसले प्राकृतिक रूपमा यी मेजोराना कणहरूलाई यसको किनारमा समात्न सक्छ ।

क्वान्टम कम्प्युटरहरू क्युबिट्समा काम गर्छन् । हालको सबैभन्दा ठूलो समस्या भनेको क्युबिट्स धेरै कमजोर छन् । तिनीहरू थोरै गडबडीबाट पनि क्षतिग्रस्त हुन सक्छन् । प्लेटिनम-बिस्मथ-टू लाई प्राकृतिक टोपोलोजिकल सुपरकन्डक्टर मानिन्छ । यसको अर्थ यसको किनारमा रहेको मेजोराना कणहरूबाट धेरै बलियो र स्थिर क्युबिट्स सिर्जना गर्न सकिन्छ ।

यो खोज टोपोलोजिकल क्वान्टम कम्प्युटिङलाई वास्तविकता बनाउने दिशामा एक प्रमुख कदम भएको विश्वास गरिएको छ । अब, वैज्ञानिकहरू यस क्रिस्टलमा यसलाई पातलो बनाउने र चुम्बकीय क्षेत्रहरू प्रयोग गरेर माजोराना कणहरूलाई विशिष्ट स्थानहरूमा लक गर्ने लगायतका विषयमा काम गरिरहेका छन् ।

Read More

बंगलादेशकी पूर्व प्रधानमन्त्री खालिदा जियाको निधन

काठमाडौँ । बंगलादेशकी पूर्व प्रधानमन्त्री तथा बीएनपी अध्यक्ष खालिदा जियाको ८० वर्षको उमेरमा निधन भएको छ । बीएनपी पार्टीले उपचारको क्रममा रहेकी खालिदा जियाको निधन भएको जानकारी दिएको छ ।

बंगलादेशी पूर्व प्रधानमन्त्री खालिदा जिया पहिले कलेजो, मिर्गौला, मधुमेह र आँखाको रोगसहित विभिन्न स्वास्थ्य समस्याहरूबाट पीडित थिइन् । 

खालिदा जियाले १९९१ देखि १९९६ र २००१ देखि २००६ सम्म दुई पटक बंगलादेशको प्रधानमन्त्री बनेकी थिइन् । उनी पूर्व राष्ट्रपति जियाउर रहमानकी पत्नी थिइन् ।

उनका जेठा छोरा तथा बीएनपीका कार्यकारी अध्यक्ष तारिक रहमान २००८ देखि लन्डनमा बस्दै आएका थिए। उनी यसै महिना बंगलादेश फर्किएका छन् । उनका कान्छा छोरा अराफत रहमानको २०१५ मा हृदयघातका कारण मृत्यु भएको थियो ।

८ फेब्रुअरी २०१८ मा, ढाकाको विशेष अदालतले जिया अनाथालय ट्रस्टको नाममा सरकारी कोष हिनामिना गरेको आरोपमा खालिदा जियालाई पाँच वर्षको जेल सजाय सुनाएको थियो । खालिदाका छोरा तारिक र अन्य पाँच जना अभियुक्तलाई पनि १० वर्षको सश्रम कारावासको सजाय सुनाइएको थियो ।

उनीहरूलाई २ करोड १० लाख बंगलादेशी टाका जरिवाना पनि लगाइएको थियो । जियाले उच्च अदालतमा यो निर्णयको अपिल गरेकी थिइन्। अक्टोबर ३०, २०१८ मा मुद्दाको सुनुवाइ गर्दै अदालतले सजाय बढाएर १० वर्ष पुर्‍याएको थियो ।

खालिदाले पछि पुनरावेदनको अनुमतिको लागि अपिल गरिन्, अर्थात्, सर्वोच्च अदालतमा सिधै सजायलाई चुनौती दिन । कानुनी कार्यवाहीमा यो पाँच वर्ष ढिलाइ भयो ।

विद्रोह पछि शेख हसीनाको सरकारको पतनसँगै खालिदा जिया अगस्ट ६, २०२४ मा रिहा भएकी थिइन् । उनी पछि उपचारको लागि लन्डन गइन् । त्यहाँ ४ महिना बसेपछि, उनी ६ मे मा देश फर्किएकी थिइन् ।

Read More

यी हुन् रास्वपाका ११० समानुपातिक उम्मेदवार

काठमाडौँ । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले काठमाडौंका मेयर बालेन्द्र शाहको समूह र कुलमान घिसिङ संलग्न रहेको उज्यालो नेपाल पार्टीसँग एकता प्रक्रिया टुंग्याएपछि गएराती मध्यरातमा समानुपातिकको बन्द सूची निर्वाचन कार्यालयमा दर्ता गरेको छ । समानुपातिक सूचीमा बालेन शाह समूहका ४० जना, उज्यालो नेपालका १८ जना र रास्वपाका ५२ जना रहेका छन् । 

रास्वपाका ११० समानुपातिक उम्मेदवार: 

आदिवासी जनजाति महिला
टासी ल्हाजोम
गंगा छन्त्याल
सुम्निमा उदास
अनुष्का श्रेष्ठ
त्रिशला गुरुङ
सिर्जना श्रेष्ठ
रजनी श्रेष्ठ
कुशुम महर्जन
डा. ओजश्वी शेरचन
सुनिता न्हेमाफुकी
मीरा महर्जन
एलिजा गुरुङ
प्रमिला कुलुजु
माया डोल्मा लामा
विष्णुकुमारी गुरुङ
सत्यकला राई
निर्मला खिम्दिङ
तुलसा वाइबा

आदिवासी जनजाति पुरूष
डा. राम लामा
खुश्बु सरकार श्रेष्ठ
मिङ्मा ग्याबु शेर्पा
डा. मनोहर प्रधान
ज्ञानेन्द्र मल्ल
मिलन लिम्बू
विश्व राई
धर्मलाल तामाङ
टासी लाक्पा शेर्पा
सुदेश गुरुङ
भूमिबहादुर गुरुङ
डा. महेन्द्र लावती
मनकाजी श्रेष्ठ
आयुष मानन्धर

खस–आर्य पुरूष
विपिनकुमार आचार्य
सचिन ढकाल
सुदीप ढकाल
प्रमोद न्यौपाने
रमेश प्रसाईं
अनुपकुमार उपाध्याय
अरनिको कुमार पााडे
गोविन्द नारायण
विमलकुमार तिवारी
दुर्गाबहादुर घिमिरे
प्रेमबहादुर बोहरा
जनक न्यौपाने
टेकबहादुर पोखरेल
पवन शाही
दीपककुमार बोगटी
टीकाराम दाहाल

खस–आर्य महिला
प्रतिभा रावल
विदुषी राणा
लिमा अधिकारी (आचार्य)
श्रद्धा कुावर
समीक्षा बाास्कोटा
टीका संग्रौला
क्रान्तिशिखा धिताल
मञ्जु भुसाल
रचना खतिवडा क्षेत्री
रञ्जु दर्शना
सिर्जना वली
सीतादेवी पाण्डे
सरला लामिछाने
ज्ञानु पौड्याल
प्रभा कार्की
डा. निना रेग्मी पोखरेल
प्रभा ढकाल

थारू पुरूष
सुरेन्द्र चौधरी
सोमप्रसाद चौधरी
प्रेमलाल चौधरी
थारू महिला
गीता चौधरी
उर्मिला चौधरी
करिश्मा कठरिया
बालिका चौधरी

दलित पुरूष
रूपक विश्वकर्मा घिमिरे
प्रकाश सपुत
प्रकाशचन्द्र परियार
रामजी राम
साजन विक
किशोर गन्धर्व
ई. अरविन्दकुमार राम

दलित महिला
रीमा विश्वकर्मा
अमृता विक
सीता बादी
स्मृति सेन्चुरी
सुष्मा स्वर्णकार डिम्पल
गिर्जादेवी मल्लिक
तारा विश्वकर्मा
खिमा विक

मधेशी पुरूष
डा. नन्दन यादव
खगेन्द्र कर्ण
पुरुषोत्तम यादव
डा. अभिषेकराज सिंह
प्राडा सुदन झा
देवनारायण मण्डल
डा. रञ्जित पञ्जियार
डा. अभिजित गुप्ता

मधेशी महिला
पुनमकुमारी अग्रवाल
डा. ललिता कुमारी
डा. अंकिता ठाकुर
निशा मेहता
मनीषा कुमारी
कामिनी कुमारी
ममता शर्मा
प्रमिलाकुमारी सिंह
सम्झना पण्डित
जुली यादव

मुस्लिम पुरूष
आसिफ शाह
मिर्जा रसिद बेग
मुस्लिम महिला
समिना मियाा
मोहना अन्सारी
समिउन निशा

Read More